बाजुरा- बाजुराको त्यो पुरानो कारागार, जसले ४५ वर्षदेखि कैदीबन्दीका सासहरूलाई सम्हालिरहेको थियो, अब शून्य हुँदैछ।
भित्ताहरू चर्किसकेका छन्, फलामे झ्यालहरूले समयको भार थेग्न सकेका छैनन्। यो ठाउँ कुनै समय २५ जनाको लागि बनाइएको थियो, तर अहिले यहाँ ६५ जना थुनिएको वास्तविकता जेलर अनिलकुमार तिवारीको आँखामा बारम्बार नाच्थ्यो।
'अब सम्भव थिएन,' तिवारीले चुपचाप भने, 'नयाँ सुरुवात गर्नुको विकल्प थिएन।'
त्यसैले, भदौको एक बिहान, १९ जना कैदीलाई सशस्त्र प्रहरीको निगरानीमा बाँकेस्थित नौवस्ता कारागारतर्फ पठाइयो। अनुहारहरूमा त्रास र अज्ञातको भय मिसिएको थियो, उनीहरू अपराधी थिए, तर मानव पनि थिए।
यो त केवल पहिलो चरण थियो। बाँकी सबै कैदीलाई दशैंअघि नै सार्ने योजना तयार भइसकेको छ। थुनुवाहरूलाई अछाम पुर्याइनेछ। र त्यसपछि — टुटेका पर्खालहरूमाथि नयाँ इँट बस्नेछ।
'२०८३ फागुन ३० भित्र नयाँ भवन तयार पार्नुपर्नेछ,' तिवारीले कागज पल्टाउँदै भने।
रु. ५ करोड ९८ लाख ४८ हजार ४९८ को ठेक्का डिबी बीएनएस जेभीलाई दिइएको छ। यो केवल संरचना बनाउने योजना होइन, यो विश्वास पुनर्निर्माण गर्ने प्रयास हो।
नयाँ भवन ७५ जना कैदीलाई सजिलै राख्न सक्नेछ, महिला र पुरुष दुवैको लागि सुविधासम्पन्न कोठाहरू रहनेछन्। यो केवल चरा राख्ने पिंजरा होइन, सुधारको अवसर दिने संरचना हुने अपेक्षा गरिएको छ।
पुरानो कारागार जस्तै, सायद नयाँ भवनले पनि दर्जनौं कथा बोली रहनेछ, केही पश्चातापका, केही सुधारका, र केही पुनर्जन्मका।
तर आजको दिन, बाजुराको कारागार शून्य हुँदैछ, इतिहासको एक अध्याय बन्द हुँदै, अर्को अध्याय सुरु हुँदैछ। पार्बती साउद
